Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Kiedy kobieta uczy się miłości
Kilka słów teorii…
Chociaż w pracy zamierzam skoncentrować się na przeżyciach kobiety w związku, to pewne elementy nawiązywania więzi (zwłaszcza w tych pierwszych miesiącach życia) są podobne u obu płci.
O roli wczesnodziecięcych doświadczeń pisał John Bowlby (za: Cassidy i Shaver, 1999) - twórca teorii przywiązania.
Według niego ta zadziwiająco silna więź – widoczna szczególnie wtedy, gdy jest zrywana – jest biologicznie uwarunkowanym pragnieniem bliskości, a nie skutkiem skojarzeniowego procesu uczenia się. Teoretycy psychoanalizy i pragmatu uczenia się postulowali, że przyjemność doświadczana podczas zaspokajania popędu głodu (karmienie piersią) zaczyna być kojarzona z obecnością matki.
Bowlby zdecydowanie sprzeciwia się temu poglądowi. Jego zdaniem dzieci przywiązują się do swoich matek niezależnie od tego czy zaspokajają one ich potrzeby fizjologiczne czy wręcz przeciwnie - krzywdzą je.
Zachowania przywiązaniowe zorganizowane są w „behawioralny system przywiązania”, umożliwiający jednostce elastyczne reagowanie na zmiany w otoczeniu podczas prób osiągnięcia określonego celu.
System ten jest stale aktywny (na różnych poziomach aktywacji), a jego główną funkcją staje się utrzymanie bliskości do matki a w przyszłości do wszystkich ważnych osób, ponieważ teoria przywiązania Bowlby’ego odnosi się do całego życia jednostki.
Więź przywiązaniowa istnieje stale, niezależnie od obecności zachowań przywiązaniowych, które rzadko kiedy bywają hamowane. Umieszczona poniżej tabela prezentuje zachowania podejmowane w celu uzyskania bliskości z figurą przywiązania we wczesnym dzieciństwie i analogiczne w dorosłości.
| Lista zachowań w relacji przywiązania między matką i dzieckiem | Lista zachowań w relacji przywiązania między dwojgiem kochanków |
| Płacz (skuteczny w regulowaniu emocji) | Płacz, przedstawianie swego złego losu, narzekanie, „osoba cierpiąca” (sposoby na zdobycie zainteresowania i współczucia) |
| Wokalizacja | Rozmowa, krzyk |
| Podążanie za | Podążanie wzrokiem, obserwowanie, spoglądanie na siebie, współdziałanie |
| Uśmiech | W zależności od sytuacji i intencji, np. uśmiech uwodzicielski, uśmiech serdeczny, szczery śmiech |
| Przywieranie | Wtulanie się |
| Eksploracja w bezpiecznej odległości od matki | Niektóre kobiety relacjonują, że potrafią spokojnie pracować, wiedząc jedynie, że ich partner przebywa w tym samym pomieszczeniu. Generalnie jednak chodzi o pewność, jaką daje świadomość „posiadania” kogoś bliskiego, niezawodnego, do kogo w każdej chwili w razie problemów można się zwrócić |
| Podnoszenie ramion na powitanie matki | Zachowanie, które utrwaliło się i występuje w wielu kulturach. Nie tylko na powitanie, również w tańcu kobiety opierają ramiona na mężczyznach |
| Ssanie | Branie, dzielenie się czasem, przedmiotami, radami |
Tab. 1. Lista zachowań w relacji przywiązania. Źródło: opracowanie własne.
Doświadczenia w relacji z figurą przywiązania zostają uwewnętrznione i funkcjonują jako Wewnętrzne Modele Operacyjne (umysłowe reprezentacje figury przywiązania, self oraz otoczenia). Służą one regulacji, interpretacji i przewidywaniu zachowań, myśli i uczuć zarówno figury przywiązania jak i self (Czub, 2006).
Ludzie korzystają z nich, kiedy decydują, jakiego zachowania przywiązaniowego użyć w określonej sytuacji i wobec określonej osoby, aby uzyskać bliskość bądź akceptację.
Dzięki nim posiadają informacje (subiektywne) o zasadach funkcjonowania świata, oczekiwaniach innych wobec nich, ich umiejętnościach, możliwościach, o ich miejscu w relacji, o tym, co powinni a czego im nie wolno. Wchodzą w związki, budując nowe doświadczenia tak, aby były one zgodne ze sprawdzonymi, „niezawodnymi ustaleniami” z przeszłości (Czub, 2006).
Style przywiązania
Crittenden (1997) nie uwzględnia dezorganizacji zachowań przywiązaniowych. Twierdzi, że dzieci zawsze stosują jakieś strategie. Dopiero ich nadmierne nasilenie uznać można za nienaturalny przejaw zachowania.
Wyróżnia ona trzy wzorce przywiązania, charakterystyczne dla wieku przedszkolnego:
- strategia zrównoważona (styl bezpieczny),
- strategia zniewalania (styl ambiwalentny),
- strategia obronna (styl unikający).
W dodatku spotykamy również dzieci używające selektywnie w zależności od zachowania opiekuna strategię obronną i zniewalającą. Bowlby (za: Cassidy i Shaver, 1999) również wyróżnił trzy podstawowe style przywiązania, które przesądzają o jakości relacji wśród dorosłych.
Jestem kochana, więc kocham…
Dzieci bezpiecznie przywiązane odbierają figurę przywiązania jako dostępną, responsywną w razie potrzeby, doświadczają bliskiej i przewidywalnej więzi.
W dorosłości kobiety takie kreują „życzliwą” rzeczywistość, potrafią zaufać partnerowi, wierzą we własną wartość. Są też spokojne, nawet jeśli nie osiągają tego, czego chcą.
W bliskich związkach czują się bezpieczne, potrafią budować relacje zachowując jednocześnie swoją odrębność. Bardzo rzadko martwią się o to, że będą porzucone lub, że inni ludzi zanadto się do nich zbliżą. Ważne więzi zazwyczaj kojarzą im się ze szczęściem, przyjaźnią oraz zaufaniem (Król-Kuczkowska, 2005).
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
