Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Moralność
Jakie zachowania są niemoralne?
Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i jednoznaczna, co potwierdza chociażby istnienie różnych poglądów na to, co ocenie moralnej podlega. To, co uznamy za niemoralne, jest ściśle związane z tym, co moglibyśmy nazwać „moralnym”, stanowiąc tego zaprzeczenie. Filozofowie (Kasprzyk i Węgrzecki, 1981) używają często w miejsce określenia „niemoralne” sformułowania „moralnie ujemne” (w odróżnieniu od „moralnie dodatniego”). To jednak, co owo „moralnie ujemne” stanowi, zależy od systemu etycznego, w obszarze którego się poruszamy. Jeśli uznajemy, że moralne jest to, co przynosi pożytek jednostce, moralnym ujemnie będą wszystkie działania godzące w jej dobro. Gdy zaś przeniesiemy się na grunt teorii społecznych, niemoralne będzie każde zachowanie, wskutek którego cierpią inni. Ponieważ psychologia jednoznacznie przyjmuje, że człowiek żyje w otoczeniu społecznym i otoczenie to wpływana niego (jak również on na nie), pierwszy z tych poglądów nie da się przenieść na grunt psychologii. Zatem w myśl filozoficznych torii społecznych, niemoralne zachowanie to takie, które powoduje cierpienie innych.
Przyglądając się natomiast teoriom psychologicznym, które określają, co brane jest pod uwagę przy moralnej ocenie, możemy zauważyć, iż wspólne wszystkim tym podejściom jest kryterium dobra – krzywdy drugiego człowieka. Zarówno dobro, jak i krzywda są tu rozumiane znacznie szerzej i obejmują płaszczyznę nie tylko fizyczną, ale też materialną i psychiczną. Kryterium dobra – krzywdy znalazło swoje miejsce już w teorii Kohlberga, gdzie stanowiło jedyną podstawę do orzekania o wartości moralnej danego zachowania. Późniejsi autorzy, jak najpełniej próbując oddać złożoność pojmowania moralności przez człowieka, dodawali kolejne elementy czy kryteria do oceny zachowania z punktu widzenia moralności. Wszyscy przyjmują jednak kryterium dobra – krzywdy w swoich koncepcjach. Nucci i Turiel (1978) przykładowo za niemoralne uznają zachowania, które wyrządzają krzywdę mnie – te wchodzą w zakres domeny osobistej, oraz te, które wyrządzają krzywdę innym – te zaliczane są do domeny moralności (lub konwencjonalnej, gdy zachowanie nie ma charakteru krzywdy immanentnej, a jest oceniane jako niemoralne tylko w pewnych warunkach). Również w Schwederowskiej „wielkiej trójce moralności” pierwsze miejsce zajmuje etyka autonomii, która odpowiada domenie moralności Turiela, a dotyczy dobra – krzywdy innej osoby. Także w etyce kolektywistycznej podstawą do oceny zachowania jest dobro – krzywda drugiej osoby (z tą różnicą, że człowiek spostrzegany jest tu nie jako autonomiczny byt, a element grupy). Kryterium dobra – krzywdy znajduje również swoje odzwierciedlenie w koncepcji Wojciszke i Baryły (2000), choć w nieco innej formie.
Ciekawe jest również to, że kolejni autorzy, uzupełniając tradycyjne ujęcie moralności, dodawali kolejne elementy, które miałyby wyjaśniać, dlaczego pewne zachowania uważane są za niemoralne, pomimo że nie wyrządzają krzywdy innym. Nie poddawano jednak w wątpliwość sytuacji odwrotnej, a mianowicie, że zachowania, których konsekwencję stanowi wyrządzona krzywda drugiego człowieka, są niemoralne. Można by więc podsumować to, co wynika ze wspomnianych koncepcji stwierdzeniem, że zachowania niemoralne to nie tylko takie, których konsekwencją jest krzywda drugiej osoby, ale wszystkie zachowania, które skutkują krzywdą innego, są niemoralne (dodam, iż mam tu na myśli intencjonalne zachowanie, a nie przypadkowe zdarzenia).
Wart uzupełnienia jest jeszcze jeden element, a mianowicie, że zachowania, które skutkują krzywdą innej osoby, mają zazwyczaj na celu uzyskanie niezasłużonej korzyści przez autora danego zachowania. Można więc też stwierdzić, iż zachowania niemoralne to takie, które mają na celu uzyskanie niezasłużonych korzyści. I podobnie jak szeroko może być rozumiana owa krzywda, tak samo szeroko może być rozumiana korzyść – jako korzyść materialna, ekonomiczna, ale też psychiczna, emocjonalna (gdy np. powodując czyjeś problemy, sami czujemy się lepsi, czy gdy poniżając kogoś, umacniamy własną samoocenę).
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
