Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Moralność
Tożsamość jako źródło motywacji moralnej.
W kilku modelach moralności (np. Blasi, 1983, 1995; Colby i Damon, 1992; Gibbs, 2003; Narvaez i Lapsley, 2005; Rest, 1983, za: Hardy, 2006; przegląd również w Hardy i Carlo, 2005) to tożsamość moralna stanowi kluczowe źródło moralnej motywacji. Niektórzy teoretycy moralności badają zaangażowanie moralne, analizując biografie osób przykładnych pod względem moralnym, czasem porównując je z osobami, które takich przykładów nie stanowią. Dla przykładu Colby i Damon (1992) na podstawie własnego badania dorosłych stanowiących moralne wzory do naśladowania (wskazanych przez filozofów, teologów, naukowców i przywódców religijnych) stwierdzają, że jednostki, które poświęciły swoje życie sprawom moralności, doświadczają jedności Self ze swoimi moralnymi celami. Colby i Damon (1992) zauważają, że wysoce prawdopodobne jest to, że takie połączenie moralności i Self występuje u wszystkich dorosłych, ale w przypadku osób moralnie wzorowych stanowi coś w rodzaju całkowitej jedności. Hart i Fegley (1995) natomiast przeprowadzali wywiady z adolescentami, którzy zdaniem przywódców społeczności lokalnej stanowią wzory moralności. Odkryli, że ci młodzi ludzie częściej używali moralnych cech osobowości (np. uczciwy) i celów moralnych (np. pomaganie innym) do opisu siebie niż adolescenci z grupy porównawczej.
Inni badacze tożsamości moralnej nie skupiali się na badaniu osób oddanych sprawom moralności, ale a priori przyjmowali tożsamość moralną za predykator moralnego zachowania. Na przykład Arnold (1993, za: Hardy i Carlo, 2005) badał związek pomiędzy ważnością moralności dla Self i moralnym zachowaniem wśród dorastającej młodzieży. Użyto narzędzia do pomiaru Self, które zawierało diagram składający się z trzech koncentrycznie ułożonych kół, każde odnoszące się do innego stopnia centralności dla Self. Badani mieli umieścić w kołach 16 cech, z których część był moralna (np. uczciwy), a część nie (np. kreatywny). Badano również moralną identyfikację i moralną motywację. Zachowanie moralne mierzono przy użyciu Skali Zachowania Etycznego (Hill i Swanson, 1985, za: Hardy i Carlo, 2005). Analiza wykazała, że zarówno moralna identyfikacja, jak i moralna motywacja stanowiły predykatory zachowania moralnego. Adolescenci, którzy wybrali cechy moralne jako centralne dla ich poczucia Self i podali moralne powody, dla których zależy im na tych cechach, przejawiali wyższy poziom zachowania moralnego.
Również Aquino i Reed przeprowadzili serię badań dotyczących tożsamości moralnej. W badaniu przeprowadzonym wśród absolwentów college’u (2002) stwierdzili, że tożsamość moralna (zarówno aspekt publiczny, mierzony podskalą Symbolizacji i prywatny, mierzony podskalą Internalizacji kwestionariusza Ważność tożsamości moralnej dla Self) stanowi predykator deklarowanych zachowań prospołecznych (tu: pracy jako wolontariusz). Wśród adolescentów jednak tylko skala Internalizacji wykazała związek z rzeczywistym ofiarowaniem datku. W dalszych badaniach tożsamość moralna (zwłaszcza wymiar Internalizacji) wykazała pozytywny związek ze zmiennymi takimi jak relacje wewnątrz grupy, stosunek do osób spoza własnej grupy (Aquino i Reed, 2003) oraz była negatywnie skorelowana z kłamaniem w negocjacjach biznesowych (Aquino, Ray i Reed, 2003, za: Hardy i Carlo, 2005).
Choć badań dotyczących tożsamości moralnej jest jeszcze niewiele, te, których wyniki przytoczyłam, świadczą o tym, że tożsamość moralna stanowi źródło moralnej motywacji, warto więc zająć się nią bliżej, tym bardziej, że brak w polskiej literaturze psychologicznej jakichkolwiek wzmianek na ten temat.
Ewa Szumowska - absolwentka psychologii stosowanej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Trener umiejętności psychologicznych z kilkuletnim doświadczeniem. W kręgu jej zainteresowań psychologicznych znajdują się głównie psychologia społeczna, moralności oraz psychologia emocji i motywacji.
Literatura:
- Aquino, K., Freeman, D., Reed, A., Lim, V. i Felps, W. (2008). When morality matters: Moral identity and the self-regulation of behavior. W przeglądzie, za: Shao, R., Aquino, K. i Freeman, D. (2008). BeyondMoral Reasoning: A review of moral identity research and its implications for business ethics. Business Ethics Quarterly, 2008, Tom 18, Nr 4.
- Aquino, K., Freeman, D., Reed, A., Lim, V. i Felps, W. (2009). Testing a Social - Cognitive Model of Moral Behavior: The Interactive Influence of Situations and Moral Identity Centrality. Journal of Personality and Social Psychology, Vol. 97, No. 1, s. 123 – 141.
- Aquino, K., Ray, S. i Reed, A. (2003). Moral identity as a predictor of lying in negotiations. Paper presented at the annual meeting of the Academy of Management, Seattle, WA, za: Aquino, K. i Reed, A. (2002). The Self – Importance of Moral Identity. Journal of Personality and Social Psychology, 83, s. 1423 – 1440.
- Aquino, K. i Reed, A. (2002). The Self – Importance of Moral Identity. Journal of Personality and Social Psychology, 83, s. 1423 – 1440.
- Arnold, M. L. (1993). The place of morality in the adolescent self. Nieopublikowana praca doktorancka, Harvard University, za: Hardy, S. A. i Carlo, G. (2005). Identity as a source of moral motivation. Human Development, Tom 48, Nr 4, s. 232 – 256.
- Blasi, A. (1983). Moral cognition and moral action: A theoretical perspective.Developmental Review, Tom 3, s. 178 – 210.
- Blasi, A. (1995). Moral understanding and the moral personality: The process of moral integration. W: W. M. Kurtines i J. L. Gewirtz (red.), Moral development: An introduction. Needham Heights, MA: Allyn& Bacon, s. 229 – 253.
- Colby, A. i Damon, W. (1992). Some do care: Contemporary lives of moral commitment. New York: The Free Press, Shao, R., Aquino, K. i Freeman, D. (2008). Beyond Moral Reasoning: A review of moral identity research and its implications for business ethics.Business Ethics Quarterly, 2008, Tom 18, Nr 4.
- Colby, A. i Damon, W. (1993). The uniting of self and morality in the development of extraordinary moral commitment. W: G. G. Noam i T. E. Wren (red.), The moral self, s. 149 – 174. Cambridge, MA: MIT Press.
- Eisenberg, N., Fabes, R. A. i Spinard T. L. (2006). Prosocial development. W: W. Damon i N. Eisenberg, Handbook of child psychology: Vol. 3. Social, emotional and personality development (6th ed.) (s. 646 – 718). New York: Wiley, za: Hardy, S. A. (2006). Identity, Reasoning and Emotion: An Empirical Comparison of Three Sources of Moral Motivation. Published online: 25 July, 2006. Springer Science + Business Media, Inc. 2006.
- Gibbs, J. C. (2003). Moral development & reality: Beyond the theories of Kohlberg and Hoffman. Thousand Oaks, CA: Sage, za: Hardy, S. A. (2006). Identity, Reasoning and Emotion: An Empirical Comparison of Three Sources of Moral Motivation. Published online: 25 July, 2006. Springer Science + Business Media, Inc. 2006.
- Hardy, S. A. i Carlo, G. (2005). Identity as a source of moral motivation. Human Development, Tom 48, Nr 4, s. 232 – 256.
- Hart, D. i Fegley, S. (1995). Prosocial behavior and caring in adolescence: Relations to self-understanding and social judgment. Child Development, Tom 66, s. 1346 – 1359m Shao, R., Aquino, K. i Freeman, D. (2008). Beyond Moral Reasoning: A review of moral identity research and its implications for business ethics. Business Ethics Quarterly, 2008, Tom 18, Nr 4.
- Hoffman, M. L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. New York: Cambridge University Press, za: Hardy, S. A. (2006). Identity, Reasoning and Emotion: An Empirical Comparison of Three Sources of Moral Motivation. Published online: 25 July, 2006. Springer Science + Business Media, Inc. 2006.
- Kasprzyk, L. i Węgrzecki, A. (1981). Wprowadzenie do filozofii, s. 212 – 232. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.
- Kohlberg, L. (1969). Stage and sequence: The cognitive developmental approach to socialization. W: D. A. Goslin (red.), Handbook of Socialization theory and research (s. 347 – 480). Chicago, IL: Rand McNally.
- Wojciszke, B. i Baryła, W. Potoczne rozumienie moralności: pięć kodów etycznych i narzędzie ich pomiaru. Przegląd Psychologiczny, 2000, Tom 43, Nr 4.
Bądź na bieżąco! Zapisz się na nasz newsletter! (dodatkowo otrzymasz eBooka "Iluzje codzienności")
- «« poprz.
- nast.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
