Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Wstęp do teorii dysonansu
Redukcja dysonansu
Sama obecność dysonansu wytwarza naciski na zredukowanie lub wyeliminowanie dysonansu. Siła nacisku na redukcję dysonansu jest funkcją wielkości dysonansu. Innymi słowy, dysonans działa tak samo jak popęd, potrzeba lub napięcie. Obecność dysonansu prowadzi do działań ukierunkowanych na jego redukcję, tak samo jak odczuwanie głodu prowadzi do działań zmierzających do zaspokojenia głodu.
Jeżeli badany dysonans występuje między elementem odnoszącym się do jakiejś wiedzy dotyczącej środowiska a elementem dotyczącym zachowania, to dysonans ten może zostać wyeliminowany przez zmianę poznawczego elementu zachowania w taki sposób, aby stał się zgodny z elementem środowiskowym.
Najprostszym sposobem jest zmiana działania lub uczucia, które ten element zachowania reprezentuje. Kiedy zachowanie organizmu zmienia się, element poznawczy lub elementy odpowiadające temu zachowaniu również ulegną zmianie. Ten sposób redukcji lub eliminacji dysonansu jest bardzo częsty.
Trudniejsza jest redukcja dysonansu poprzez zmianę środowiskowego elementu poznania — następuje to dzięki zmianie sytuacji, której ten element odpowiada. Możemy tego dokonać poprzez zmianę środowiska społecznego lub środowiska fizycznego sytuacji.
Oczywiste jest, że nie zawsze da się zmienić istniejący element poznawczy. Wtedy możliwe jest zredukowanie dysonansu poprzez zmniejszenie jego ogólnej wielkości — na drodze dodania nowych elementów poznawczych. Wróćmy do przykładu z paleniem papierosów: ogólna wielkość dysonansu może zostać zredukowana przez dodanie nowych elementów poznawczych będących w relacji konsonansu z faktem palenia. Wobec takiego dysonansu możemy spodziewać się, że dana osoba będzie aktywnie poszukiwać informacji krytykujących badania nad zgubnym wpływem palenia z jednoczesnym odrzucaniem wszelkich materiałów chwalących te badania. Może przeglądać artykuły i czasopisma, a także rozmawiać z innymi ludźmi.
Opór przeciwko redukcji dysonansu
Jeżeli przyjmiemy, że dysonans ma być zredukowany lub wyeliminowany przez zmianę jednego lub kilku elementów poznawczych, to musimy wziąć pod uwagę opór tych elementów na zmianę. Jeśli elementy w ogóle nie są oporne na zmianę, to nie wykształci się żaden długotrwały dysonans. Większość posiadanych przez nas elementów łatwo się zmienia. Dzięki temu możemy modyfikować nasze zachowania i uczucia w zależności od zmieniającej się sytuacji. Dzięki temu możemy przeżyć. Ale zazwyczaj pewien opór istnieje. Skąd on się bierze?
1. Pierwszym i najważniejszym źródłem oporu na zmianę elementu poznawczego jest odniesienie się do rzeczywistości. Jeżeli ktoś widzi, że trawa jest zielona, to byłoby bardzo trudno temu zaprzeczyć.
2. Zmiana może być bolesna lub może spowodować stratę. Ktoś, kto chce rzucić palenie papierosów, musi liczyć się z dyskomfortem związanym z odstawieniem nikotyny, jeśli chce zrealizować postanowienie.
3. Obecne zachowanie może się sprawdzać, może przynosić korzyści, może być satysfakcjonujące. Osoba może nadal jadać w pewnej restauracji, mimo że jedzenie nie jest tam najlepsze, jeśli dzięki temu może zawsze spotykać swoich przyjaciół.
4. Zmiana może być po prostu niemożliwa. Błędem byłoby mniemanie, że osoba może dokonać zmian w swoim zachowaniu tylko dlatego, iż bardzo tego chce. Niektóre zachowania, a w szczególności reakcje emocjonalne, mogą nie być w pełni przez tę osobę kontrolowane.
5. Element jest oporny na zmianę, ponieważ pozostaje w związku z wieloma innymi elementami. Decyzja o zmianie miejsca pracy nie wiąże się z wielkim dysonansem, jeśli nowa firma działa w tym samym mieście. Ale jeśli zmiana pracy wiązałaby się z przeprowadzką do innego miasta, opuszczeniem przyjaciół, dotychczasowych przyzwyczajeń związanych ze stylem życia, to dysonans będzie większy i trudniejszy do przezwyciężenia — a przez to decyzja o zmianie będzie trudniejsza do podjęcia.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
