Menu

Jak żyć, żeby nie żałować?

Pierwszy listopada to dzień szczególny, dla mnie również. W tym dniu myślę o najbliższych, którzy już odeszli, myślę o tym, co po nich zostało. Od kilku lat myślę jednak o zmarłych bliskich w sposób szczególny. W 2011 roku wpadła mi w ręce książka napisana przez Karla Pillemer’a, profesora gerontologii pracującego na Cornell University. Autor podsumował wyniki dość niezwykłego projektu, którego realizację rozpoczął wraz z zespołem w 2004 roku.

Celem badania było zgromadzenie „praktycznych rad życiowych” od osób bezdyskusyjnie doświadczonych życiowo (w wieku co najmniej 70 lat). Pytanie, które zadawano seniorom, brzmiało mniej więcej tak: „Jakie są najważniejsze lekcje, których nauczyło cię całe twoje życie i które chciałbyś przekazać młodym ludziom?”. W badaniach wzięło udział ponad 1200 respondentów, którzy zaproponowali setki różnych rad życiowych. Pillemer wykonał ogromną pracę, porządkując wypowiedzi w oparciu o różne aspekty ludzkiego życia, których zebrane rady dotyczą. Na stronie internetowej projektu można znaleźć posegregowane rady życiowe, których amerykańscy seniorzy wciąż udzielają.

Dlaczego ta książka zrobiła na mnie takie wrażenie? Głównie dlatego, że uświadomiła mi, że doświadczenie życiowe, które kumuluje się w pamięci starszych ludzi, jest może być źródłem znaczącej prawdy o człowieku. Jesień życia to dla wielu ludzi czas podsumowań, z których wynikają nierzadko głębokie wnioski, w których widać elementy odpowiedzi na fundamentalne pytanie: jak żyć? Problem polega na tym, że gdy starsi ludzie nam o tym mówią, to ich nie słuchamy. Zrozumiałem wtedy, że setki ludzi pod koniec swojego życia dochodzi do podobnych wniosków, co moja babcia czy rodzice. Kiedyś bagatelizowałem ich rady, dziś, a na szczęście mam jeszcze okazję, słucham ich uważnie.

Poniżej zestawienie życiowych porad, których młodzi ludzie powinni wysłuchać ze szczególną uwagą. Przynajmniej w opinii amerykańskich seniorów z badań Pillemer’a (napiszcie w komentarzach, które rady poznajecie ze swego dzieciństwa i młodości):

1. Bądź uważny: koncentruj się na tym, co tu i teraz. Ciesz się tym, co masz (lub co się wokół ciebie dzieje), jeśli możesz. A jeśli nie możesz się tym cieszyć – szukaj okazji do tego, żeby czerpać z życia drobne (nawet najdrobniejsze) przyjemności. Żeby to zrobić, musisz wiedzieć, gdzie takich drobnych przyjemności szukać w twoim życiu.

2. Dbaj o swoje ciało: żyj zdrowo. Ludzie młodzi, w pełni sił życiowych, zbyt łatwo znajdują usprawiedliwienie dla zachowań, których konsekwencje dla zdrowia mogą być po latach bardzo dramatyczne. Ludzie starsi widzą wyraźnie, do czego może doprowadzić wieloletnie palenie, brak aktywności czy fatalne nawyki żywieniowe.

3. Wybieraj karierę, kierując się swoją pasją czy szansą na odnalezienie spełnienia, jakie może dać ci praca. Oczywiście bez pieniędzy trudniej jest żyć – ale też sporym błędem może być utożsamianie pracy, której trzeba poświęcić sporą część życia, jedynie zarabianiu pieniędzy. Pamiętaj, że nawet jeśli dokonałeś wyboru kariery, kierując się wielkością wynagrodzenia, wciąż możesz (przynajmniej ) nadać sens swojej pracy.

4. Unikaj klątwy niewykorzystanych okazji i korzystaj z okazji, jakie przynosi ci życie. Bądź gotowy do działania, gdy pojawiają się nowe wyzwania czy szanse do wykorzystania. W takich chwilach ludzie często zaczynają się wahać, myślą o kosztach, ryzyku śmieszności i ostatecznie rezygnują z okazji. Niewykorzystane okazje mogą się mścić – nawet jeśli ta zemsta przyjmuje postać żalu, którego doświadczać będziemy po latach.

5. Pamiętaj o upływającym czasie. Życie jest krótkie i zmienić się tego nie da. I trzeba nauczyć się żyć ze świadomością upływającego czasu i ta świadomość powinna być jednym z kluczowych kryteriów podejmowania decyzji życiowych. Stracone pieniądze można (przynajmniej próbować) odzyskać, straconego czasu odzyskać się nie da. Jeśli jest coś ważnego, co powinieneś zrobić teraz – zrób to teraz, jeśli uważasz, że może to trochę poczekać, zastanów się, czy naprawdę jest to aż takie ważne.

6. Więcej podróżuj, gdzie/gdy tylko możesz. Rób to nawet wtedy, gdy wymaga to od ciebie znaczących poświeceń w innych dziedzinach życia. Dla większości seniorów podróże, jakie odbyli w ciągu życia (te duże i małe), kojarzą się zazwyczaj tak dobrze (chodzi o miłe wspomnienia z tych podróży), że większość starszych ludzi żałuje, że nie podróżowała więcej.

7. Powiedz to teraz! Pamiętaj, że moment, w którym możesz wyrazić swoje najgłębsze uczucia wobec drugiego człowieka, to moment, w którym masz jeszcze do kogo mówić. I nie ma większego znaczenia, jakie emocje chcesz wyrazić. Kłótnia, której nie udało się zakończyć, czy rozstanie w gniewie bolą po latach równie mocno, jak świadomość, że nie powiedzieliśmy komuś bliskiemu, jak wiele dla nas znaczy albo jak mocno go kochamy.

8. Przestań się martwić. Czas spędzony na zmartwieniach, to czas stracony bezpowrotnie. Poza tym to krótka ścieżka do antytezy szczęścia. Jeśli możesz coś zmienić – zmień to, jeśli nie możesz czegoś zmienić – przyzwyczaj się albo zaakceptuj. Dasz radę – człowiek do wszystkiego może się przyzwyczaić.

9. Przestań szukać szczęścia: odnajdziesz szczęście, gdy zaczniesz się cieszyć tym, co przynosi twoje życie. Trwałego szczęścia, wbrew temu, co myśli wielu ludzi, raczej nie znajdziemy wtedy, gdy wszystkie wymarzone przez nas warunki do szczęścia zostaną spełnione. I nawet jeśli poczujesz się wtedy szczęśliwy, pamiętaj, że ten stan dość szybko minie. I nie jest to dowód podłości świata. To raczej dowód na to, że człowiek przyzwyczaja się do wszystkiego. Ta fundamentalna prawda przypomina się nam często wtedy, gdy jest nam źle. Powinniśmy o niej pamiętać także wtedy, gdy jest nam dobrze. Wtedy także obowiązuje.

10. Starannie wybierz partnera życiowego. W opinii starszych ludzi, kluczem do podjęcia dobrej decyzji jest czas, którego potrzeba na to, żeby dobrze poznać potencjalnego partnera i ocenić, czy pasujecie do siebie. I choć mądrość potoczna mówi, że przeciwieństwa się przyciągają, wyniki badań psychologicznych pokazują, że zdecydowanie lepszym predyktorem trwałości związku i szczęścia partnerów jest raczej ich wzajemne podobieństwo. Jakie podobieństwo? W gruncie rzeczy każde. I przypomnijmy w tym miejscu inną mądrość ludową - ciągnie swój do swego. 

I nie zapominaj, że każdy moment jest dobry, żeby zacząć zmieniać się na lepsze.

Do poczytania dla (mocno) zdeterminowanych, bo książkę trzeba kupić, sorry ;)

Pillemer, Karl. (2011). 30 Lessons for Living: Tried and True Advice from the Wisest Americans. New York: Viking/Penguin.

dr Jarosław Kulbat
Autor: dr Jarosław KulbatStrona www: http://kulbatkonsulting.blogspot.com/
Psycholog społeczny, konsultant i trener, wykładowca SWPS Wrocław, popularyzator nauki i bloger

Komentarze  

Rafał Stankiewicz
# Rafał Stankiewicz 2013-11-19 11:38
Tego powinni uczyć w szkołach. Wnioski nie są super odkrywcze, ale w żaden sposób nie umniejsza to ich rangi. Powyższe porady można odnaleźć w tzw. mądrości życiowej i w różnych nurtach rozwoju osobistego/duch owego. Do mnie tekst przemawia, jak i sama idea badania. Brawo dla autora wpisu za atrakcyjną w odbiorze narrację.
Odpowiedz
Krzysiek
# Krzysiek 2013-11-19 15:16
Tekst brzmi dokładnie tak jak wykłady Pana doktora. Atrakcyjna forma narracji zawsze była jego mocną stroną. Miło się wspomina te zajęcia ;)
Odpowiedz
Annieczka
# Annieczka 2013-11-19 16:42
No sobie to wydrukuje i powiesze nad lozkiem
Odpowiedz
Ania
# Ania 2013-11-20 22:19
Lektura obowiązkowa dla każdego:) Dziękuje za artykuł i pozdrawiam:)
Odpowiedz
Piotr
# Piotr 2013-11-21 08:53
Czy można tą książkę kupić w języku polskim? szukałem ale nie mogłem znaleźć...
Odpowiedz
Darek
# Darek 2013-11-21 08:58
Wygląda na to, że nie została jeszcze przetłumaczona.
Odpowiedz
Natalia
# Natalia 2013-11-22 10:38
Myślę, że jeśli ktoś ma rozum to i tak dojdzie do tych porad sam :-) . Chociaż niektóre rady warte są przypomnienia, jak na przykład przestań się martwić- to jeśli chodzi o mnie.
Artykuł świetnie napisany, wydaje mi się, że bardzo zachęca do optymistycznego nastawienia i uśmiechu na codzień.
Odpowiedz
rafał stankiewicz
# rafał stankiewicz 2013-11-22 13:55
Natalia, myślę, że rozum może nawet przeszkadzać, by do tych rad dojść. To, że większość z nas - jak mniemam - musi to sobie na nowo uświadamiać jest w dużej mierze efektem ustawicznych, wielokierunkowy ch i dalekosiężnych podróży rozumu np. w porównywanie się z innymi, w dążenie do idealnego modelu ja, w eksperymentowan ie z różnymi, alternatywnymi modelami życia. Eksperymentowan ie i porównywanie się nie są złe w mojej ocenie, ale mają swoje konsekwencje, m.in. zatarcie kontaktu z tzw. prostymi prawdami.
Odpowiedz
Natalia
# Natalia 2013-11-22 17:01
Przyznaję rację- porównywanie się z innymi czy też eksperymentowan ie, o którym wspomniałeś rafale stankiewiczu, są cechami życia ludzkiego. Ale czy czasem porównywanie się z innymi (gdy chodzi o wygląd) nie kieruje człowieka do aktywnego i zdrowego trybu życia? Z kolei co do trzeciego punktu, sama studiuję historię sztuki, mimo że mogę nie znaleźć po tym pracy. W końcu ostatni punkt: cóż, serce nie sługa, a jeśli mamy przestrzegać punktu 4 lub 5, to lepiej przecież porwać się miłości niż później rozpamiętywać, że może jedyna okazja wspaniałego związku nas ominęła :). Oprócz punktów, które warto przypominać sobie jest jeszcze punkt 9, które- moim zdaniem- należy samemu zadbać; wiadomo, każdy przeżył swoje i możliwe, że to się ciągle za nim ciągnie. Z tego mogą wyniknąć choroby psychosomatyczn e. Może warto skorzystać z kilku wizyt u psychoterapeuty ?
Odpowiedz
Elvis
# Elvis 2013-11-26 10:02
Natalio a propo's 10 punktu czyli Twojego partnera, Myslalem bardzo podobnie, ze serce Nie sluga. Po 2 latach szkolen z rozwoju osobistego, gdzie dowiedzialem sie, ciekawych rzeczy na Temat swiata i w koncu stwierdzilem czego Tak Naprawde chce, rozstalem sie z partnerka, ktora kochalem, ale klotnie, atmosfera, wieczor pretenscje I oczekiwania Nie pozwalaly mi isc dalej. Po rozstsniu, a była to moja decyzja, bardzo to przezylem I mocno cierpialem. Wiedzialem natomiast, jaka chce miec zone. I Po 2 miesiacach zjawila sie calkiem nieoczekiwanie. Dzis mamy juz rocznik dziecko a Za 4 miesiace urodzi sie drugie. Kochamy sie I rozumiemy, duzo rozmawialismy I jestesmy szczesliwi. Czasami warto zrezygnowac z kogos, jesli Nie mozesz byc soba... Pozdrawiam
Odpowiedz
Asik
# Asik 2013-11-26 15:42
Mam 20 lat i jakoś tak naturalnie żyję według tych zasad... :)
Odpowiedz
kró julian
# kró julian 2013-11-26 16:08
Tak jak napisały Natalia i moja poprzedniczka - te prawdy są dość oczywiste i można do nich dojść samemu. Jednak zapomniano tu o jeszcze jednej bardzo ważnej i jakby coraz bardziej zapominanej w dzisiejszym świecie prawdzie - człowiek jest dzieckiem natury i nie jest w stanie żyć szczęśliwie będąc z dala od niej. Powinniśmy o tym pamiętać;p spędzać więcej czasu na łonie przyrody oraz bardziej dbać o nią...
Odpowiedz
Natalia
# Natalia 2013-11-26 17:37
To bardzo ciekawe, co napisałeś, Elvisie. Właściwie nie miałam zamiaru odzywać się tu w komentarzach, właśnie w tym temacie, ale Twoja wypowiedź nasunęła mi jeszcze jedną myśl. Podobieństwa podobieństwami, wiadomo- łatwiej żyć z kimś podobnym do siebie. Nie broniąc już związków niepodobnych sobie ludzi, zastanawiam się czy może właściwe tłumaczenie ważności pewnej sprawy drugiej osobie i oczywiście rozmowa jest w stanie utrzymać ten związek. A może nawet to nie podobieństwa lub przeciwieństwa łączy i zatrzymuje przy sobie ludzi tylko jeszcze inny powód? Znam pary niepodobnych do siebie ludzi, którzy się rozstali, ale też podobnych (i to bardzo), a jednak i na nich przyszedł czas.
Chyba Ci Elvisie nie muszę życzyć powodzenia i miłości w związku, bo chyba to już masz, ale na pewno serdecznie pozdrawiam :).
Odpowiedz
Adrian Ostrysz
# Adrian Ostrysz 2014-05-24 12:32
Piszecie o tym, że brakuje takiej i takiej rady, nie zapominajcie, że to tylko kilka rad zawartych w książce. Prawda jest taka, że wszyscy jesteśmy takimi samymi ludźmi i popełniamy błędy, z tych błędów wyciągamy wnioski, a dobre rady na temat życia doceniamy dopiero po czasie, gdy sami dochodzimy do tych samych wniosków.
Odpowiedz

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Tagi


Powered by Easytagcloud v2.1

Newsletter

Bądź na bieżąco!

Znajdź nas na Facebooku