Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Zjawisko zmęczenia w badaniach międzykulturowych
Podsumowanie
Zasadniczym celem niniejszego artykułu było określenie stopnia podobieństwa lub ewentualnych różnic pomiędzy mieszkańcami Czech i Polski w odniesieniu do zjawiska zmęczenia. Przeprowadzone badania pokazały, że ogólna intensywność doświadczanego zmęczenia jest zbliżona w obu porównywanych grupach.
Jednakże bardziej dokładna analiza, zmierzająca do ustalenia subiektywnie spostrzeganych źródeł zmęczenia potwierdziła istnienie istotnych różnic. Co więcej, rozbieżności te są dosyć logicznym odzwierciedleniem zróżnicowania obiektywnych wskaźników omawianych w niniejszym artykule.
Przeprowadzone badania powinny w moim przekonaniu stanowić punkt wyjścia do dalszej bardziej pogłębionej analizy nad zjawiskiem zmęczenia z perspektywy międzykulturowej oraz wyznaczają nowe kierunki badań w obrębie społecznej psychologii.
Przede wszystkim, kontynuacja wyżej omówionych badań powinna zmierzać do dokładnego określenia tych elementów, które są czynnikiem istotnie różnicującym badanych obu państw. Zastosowane w kwestionariuszu określenie „warunki bytowe”, czy też pojęcie „niestabilność państwa” wydają się być bardzo ogólne i trudno ocenić, które wymiary wchodzące w skład każdego z nich stanowią główny czynnik generujący subiektywnie odczuwany stan zmęczenia.
W tym kontekście wartościowe byłoby uzupełnienie przedstawionych badań kwestionariuszowych badaniami jakościowymi.
Ponadto, przedstawione powyżej wyniki badań potwierdzają decydującą rolę środowiska pracy i rodzinnego jako sfer generujących stan zmęczenia. Jest to wynik zgodny z pewną zdroworozsądkową wiedzą, aczkolwiek powinien stanowić swoisty impuls do podjęcia pewnych konkretnych działań lub tworzenia określonych programów upowszechniających optymalne „zarządzanie sobą”, regulujące poziom zmęczenia odpowiednio do przebiegu aktywności zawodowej.
Wskazując na konsekwencje praktyczne i teoretyczne przeprowadzonych badań należy pamiętać o tym, że przeprowadzone badania cechują się stosunkowo niskim poziomem trafności ekologicznej zaś ich wyniki mogą być uogólniane na stosunkowo niewielką część obu społeczeństw, co również należałoby poprawić w trakcie dalszych badań nad zagadnieniem zmęczenia.
(1) Lévy-Bruhl sugerował, że mimo, iż cała psychologiczno-fizjologiczna płaszczyzna odbioru informacji występuje zarówno u ludów pierwotnych, jak i cywilizowanych, to jednak tych pierwszych wytwór postrzegania rzeczywistości zostaje poddany modyfikującym wpływom wyobrażeń zbiorowych (Lévy-Bruhl, 1992) Wprowadzone przez Levy-Bruhla, pojęcie myślenie prelogicznego wydaj się nie do końca właściwe ze względu na sugestie nielogiczności takiej formy przetwarzani informacji (zob. Jahoda, 1971).
(2) Badania na grupie czeskiej prowadzone były przez członków Studenckiego Koła Naukowego Psychologii Społecznej, działającego przy Instytucie Psychologii UKW w trakcie obozu naukowego w Ołomuńcu. Obóz oraz badania odbywały się pod kierownictwem prof. dra hab. Stanisława Kowalika, wieloletniego opiekuna Koła, pomysłodawcy tego przedsięwzięcia oraz autora narzędzi pomiarowych.
(3) Oczywiście należy zauważyć, iż określanie poziomu i intensywności zmęczenia na podstawie badań kwestionariuszowych naraża nas na niebezpieczeństwo subiektywnego „przeceniania” lub „niedoceniania” zmęczenia ze strony respondentów. Jednakże zastosowanie obiektywnych wskaźników przede wszystkim o charakterze fizjologicznym było niemożliwe ze względów technicznych.
(4) Różnica ta wydaje się wręcz nieadekwatna wobec rozbieżności w zakresie przedstawionych wskaźników, co być może należy powiązać z pewną kulturą narzekania charakterystyczną dla Polaków (por. Wojciszke, Baryła, 2005; Doliński, 2005)
Niniejszy tekst opublikowany został pod tym samym tytułem w książce: Kijak, A. Froelich (red.)(2006), Dialog o wybranych problemach współczesnego świata, Bydgoszcz: KPSW
{rdaddphp file=moje_php/autorzy/rkoc.html}
Literatura
- Alansari, B.M. (2005). Relationship between depresion and ankiety among undergraduate students in eighteen arab countries: a cross-cultural study. Social Behaviour and Personality. 33, 503-512.
- Bauman, Z. (2000). Globalizacja. Warszawa: PIW.
- Boski, P. (1999). Humanizm w kulturze i mentalności Polaków. W: B. Wojciszke, M. Jarymowicz (red.), Psychologia rozumienia zjawisk społecznych, Warszawa-Łódź: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Berry, J. (1984). Toward an uniwersal psychology of cognitive competence. International Journal of Psychology, 19, 335-361.
- Berry, J. (1989). Imposed etics-emics – derived etics: The operationalization of a compelling idea. International Journal of Psychology. 24, 721-735.
- Berry, J. (2000). Cross-cultural psychology. A symbiosis of cultural and comparative approaches. Asian Journal of Social Psychology, 3, 197-205.
- Brislin, R. (1983). Cross-cultural research in psychology. Annual Review of Psychology, 34. 363-400.
- Brown, S., Cox, D. (1999). Supporting Pupils with Chronic Fatigue Syndrome. Educational Psychology in Practice, Vol. 15 Issue 3, p183, 7p.
- Brzezińska, Z. (1971). Zmęczenie, przerwy w pracy, monotonia. W: J. Okoń (red.), Psychologia przemysłowa. (s.384-435). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Chabowski, M. (2005). Zmęczenie jako kategoria definicyjna w badaniach psychologicznych. W: R. Koc, Ł. Mazur (red.). Zmęczenie – psychospołeczny punkt widzenia. Bydgoszcz: Wydawnictwo Koła Naukowego Psychologii Społecznej.
- Creswell, C., Chalder, T. (2003). The relationship between illness attributions and attributional style in Chronic Fatigue Syndrome. British Journal of Clinical Psychology, Vol. 42 Issue 1, p101, 4p.
- Doliński, D. (2005). O tym, co pozytywnego może wyniknąć z narzekania. W: M. Drogosz (red.). Jak Polacy przegrywają. Jak Polacy wygrywają. Gdańsk: GWP.
- Eysenck, S.B., Abel-Khalek, A.M. (1989). A cross-cultural study of personality: Egyptian and English children. International Journal of Psychology, 24, 1-11.
- Faucheux, C. (1976). Cross-cultural research in experimental social psychology. European Journal of Social Psychology. 6, 269-322.
- Garralda, M., Rangel, L. (2004). Impairment and coping in children and adolescents with chronic fatigue syndrome: a comparative study with other paediatric disorders. Journal of Child Psychology & Psychiatry & Allied Disciplines. Vol. 45 Issue 3, p543-552.
- Goodwin, R., Pang Yew Soon A. (2001). Self-monitoring and relationship adjustment: A cross-cultural analysis. The Journal of Social Psychology. 134, 35-39.
- Hill, O., Block, R., Buggie, S. (2000), Culture and Beliefs About Time: Comparisons Among Black Americans, Black Africans, and White Americans, The Journal of Psychology, 134, 443-457.
- Jahoda, G. (1971). Psychologia przesądu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Jason, L., Fricano, G. (2000). Chronic Fatigue Syndrome: An Examination of the Phases. Journal of Clinical Psychology, Vol. 56, p1497-1508.
- Jethon, Z. (1977). Zmęczenie jako problem współczesnej cywilizacji. Warszawa: PZWL.
- Kim, H. S., Markus (1999). Cultural difference in norms about norms, Journal of Personality and Social Psychology, 77, 785-800.
- Knapp, P. Seagrim, G. (1981). Visual memory in Australian aboriginal children and children of European descent. International Journal of Psychology. 16. 213-231.
- Koc, R. Mazur, Ł. (red.) (2005). Zmęczenie – psychospołeczny punkt widzenia. Bydgoszcz: Wydawnictwo Koła Naukowego Psychologii Społecznej.
- Krawczyk, A., Szewczyk, L. (2003). Psychofizjologiczne mechanizmy zespołu przewlekłego zmęczenia. Psychiatria i psychologia kliniczna. 3, 1.
- Lewicka, M. (2005). „Polacy są wielkim I dumnym narodem”, czyli nasz portret (wielce) zróżnicowany. W: M. Drogosz (red.). Jak Polacy przegrywają. Jak Polacy wygrywają. Gdańsk: GWP.
- Lewin, K. (1943). Cultural reconstruction. In K. Lewin. Resolving Social Conflict. New York: Harper and Row.
- Lévy-Bruhl, L. (1992), Czynności umysłowe w społeczeństwach pierwotnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Li, J., Karakowsky, L. (2001). Do We See Eye-to-Eye? Implications of Cultural Difference for Cross-Cultural Management Research and Practice, The Journal of Psychology, 135, 501-515.
- Lipset, S.M. (1995). Homo politicus. Społeczne podstawy polityki. Warszawa: PWN.
- Manetti, L., Pierro, A.i in., (2002). A cross-cultural study of the Need for Cognitive Closure Scale: Comparing its structure in Croatia, Italy, USA and The Netherlands. British Journal of Social Psychology, 41, 139-165.
- Marek, T. (2000). Stres i zmęczenie psychiczne w pracy. Czasopismo Psychologiczne. Tom 6, 1-2.
- Misiuro, W. (1947). Znużenie. O fizjologicznych podstawach racjonalizacji pracy. Warszawa: Wyd. “Książka”
- Moss-Morris, R., Petrie, K. (2003). Experimental evidence for interpretive but not attention biases towards somatic information in patients with chronic fatigue syndrome. British Journal of Health Psychology. Vol. 8, p195, 14p.
- Peng, K., Nisbett, R. (1999). Culture, Dialectics, and Reasoning About Contradiction, American Psychologist, 54, 741-754.
- Ratner, C. Hui, L. (2003). Theoretical and methodogical problems in cross-cultural psychology. Journal for the Theory of Social Behavior, 67-94.
- Ritzer, G. (1999). McDonaldyzacja społeczeństwa. Warszawa: Muza.
- Schwartz, S.H., Bardi, A. (1997). Influence of adaptation to comunist rule on value priorities in Eastern Europe. Political Psychology, 18, 385-410.
- Sęk, H. (2000). Wypalenie zawodowe: przyczyny, mechanizmy, zapobieganie. Warszawa: PWN.
- Skarżyńska, K. (2005). Czy jesteśmy prorozwojowi? Wartości i przekonania ludzi a dobrobyt i demokratyzacja kraju. W: M. Drogosz (red.). Jak Polacy przegrywają. Jak Polacy wygrywają. Gdańsk: GWP.
- Subbotsky, E., Quinteros, G. (2002). Do cultural factors affect causal beliefs? Rational and magic thinking in Britain and Mexico, British Journal of Psychology, 93, 519-543.
- Toffler, A. (2000). Szok przyszłości. Warszawa: Zysk i S-ka.
- Weiss, H. (2003). A cross-national comparison of Nationalism in Austria, the Czech and Slovac Republics, Hungary and Poland. Political Psychology, 24, 377-401.
- Wojciszke, B., Baryła, W. (2005). Kultura narzekania, czyli o psychicznych pułapkach ekspresji niezadowolenia. W: M. Drogosz (red.). Jak Polacy przegrywają. Jak Polacy wygrywają. Gdańsk: GWP.
Bądź na bieżąco! Zapisz się na nasz newsletter! (dodatkowo otrzymasz eBooka "Iluzje codzienności")
- «« poprz.
- nast.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
