Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Mity Psychologiczne a kwestia percepcji zawodu psychologa
Drugą grupę mitów psychologicznych utożsamiałbym z tymi zagadnieniami, które nie znajdują wystarczającego naukowo potwierdzenia w badaniach empirycznych, choć jednocześnie brak jest także dowodów zaprzeczających ich istnieniu. Mit stanowi w tym przypadku próbę stworzenia nowej rzeczywistości (psychologicznej) - wykreowania bytu, którego istnienia nie sposób dowieść, ale i mu zaprzeczyć.
Pojęcie nieświadomości zbiorowej C. Junga stanowi właśnie przykład takiej kreacji nowego uniwersum psychiki człowieka. W liście do pastora Maxa Fischknechta, C. Jung (1996) pisze o niej:
"...charakteryzuje się treściami, które uformowane są tylko w niewielkim stopniu, na ich kształt nie ma żadnego wpływu na to, co osobnicze, nie ma ona w ogóle nic wspólnego z indywidualnymi zdobyczami człowieka, lecz wiąże się z tym, co wszędzie jest co do istoty tym samym, przeto nie może się różnić w zależności od człowieka ( ... ). Treści te (określane mianem archetypów) są wstępnymi warunkami czy też schematami formowania psychicznego w ogóle (...). Skoro tak, nie da się ich postrzec, wyobrazić (ponieważ poprzedzają wyobrażenia), są one wszędzie i "wiecznie" te same. Istnieje więc tylko jedna nieświadomość zbiorowa, która wszędzie jest identyczna z samą sobą, dzięki niej wszystko, co psychiczne zyskuje formę, zanim jeszcze za sprawą wpływów zewnętrznych zostanie spersonifikowane, zmodyfikowane, zasymilowane itd."
Zdaniem C. Junga stanowi ona magazyn zawierający ukryte ślady pamięciowe będące spuścizną przeszłych doświadczeń naszych przodków (Gałdowa 1999). Obejmuje jednocześnie doświadczenia ludzkości jako gatunku i historię sięgającą aż do dziedzictwa praczłowieczego i zwierzęcego.
Pamiętać należy, że koncepcja nieświadomości zbiorowej oparta jest głównie na źródłach klinicznych oraz historycznych i mitologicznych. Te natomiast nie mają tej wartości, co solidne badania eksperymentalne.
Tym samym jest to wiedza o niskim statusie naukowym, gdyż nie ma ona w rzeczywistości szans na w pełni empiryczne potwierdzenie. Dlatego też do tego, aby teoria Junga mogła zostać w pełni zaakceptowana przez nastawionych naukowo psychologów, należałoby wynikające z niej hipotezy poddać weryfikacji eksperymentalnej.
Pamiętać przecież należy, że dana koncepcja dopiero wtedy znaleźć może pełne uznanie wśród psychologów, gdy przeprowadzone zostaną takie badania, które potwierdzą stawiane hipotezy. Wcześniej hipotezy te należy jednakże sformułować w taki sposób, aby miały one jakieś ontologiczne odniesienie. Tego natomiast Jung nie czyni (Hall, Lindzey, 1998).
Przy okazji warto jednak zauważyć, że istnieje także inne rozwiązanie przedstawionej sytuacji. Gdyby ideę nieświadomości zbiorowej utożsamić z kulturą, wówczas, choć pojęcie to nabrałoby nieco innego znaczenia, jego status naukowy mógłby ulec poprawie. Można by wówczas przyjąć, iż archetypy są wpisane w kulturę, a jednostka w procesie rozwoju własnej osobowości, wychwytuje je i wykorzystuje do kształtowania własnej psychiki.
W przypadku pojmowania mitów jako twierdzeń, które kreują określoną rzeczywistość, a więc także niepodlegającą udowodnieniu, nie sposób nie wspomnieć o koncepcjach teoretycznych dotyczących zjawisk takich, jak hipnoza, telekineza, telepatia czy prekognicja.
Tą ostatnią badał R. Chauvin (Reber, 2000). Przeprowadzał on badania na myszach, aby stwierdzić, czy mają one zdolność przewidywania przyszłości. Jego urządzenie w sposób całkowicie przypadkowy wysyłało prąd elektryczny, który w niemożliwej do ustalenia kolejności docierał do różnych części pudełka, gdzie umieszczona była mysz. Zapalające się światło ostrzegało ją, że za chwilę popłynie prąd. Mysz nie wiedziała jednak, która strona pudełka zostanie porażona. Jeśli ostrzeżona sygnałem świetlnym przeszła na tę stronę pudełka, przez którą prąd tym razem nie popłynął, unikała porażenia. Powtarzane bardzo często doświadczenie wykazało, że mysz unikała porażenia częściej niżby wskazywał na to rachunek prawdopodobieństwa.
Mimo, iż badania Chauvina nie wnoszą do wiedzy psychologicznej niczego konkretnego, to nie można wykluczyć z całą pewnością istnienia tego rodzaju zjawisk (Eysenck, 1965). Istotne jest to, że podjęta została tu próba empirycznego dowiedzenia określonych hipotez. Jednocześnie w świetle przytoczonej wyżej koncepcji nieświadomości zbiorowej C. Junga, nie można uznać tego zjawiska za znacznie mniej wiarygodne.
Podsumowując pierwszą część mojej pracy, można przyjąć, że w psychologii nadal napotkać można takie twierdzenia dotyczące psychiki człowieka, które są nieprawdziwe, lub też nie mają dotychczas wystarczających uzasadnień naukowych. W obu przypadkach stanowią one zatem niejako nałożenie obrazów na nieznaną rzeczywistość psychologiczną i są w swej istocie próbą stworzenia pozorów poznania tej rzeczywistości.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
