Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Ku dekonstrukcji "Ja kolektywnego"
W innym badaniu Schweder i Bourne (1984) sprawdzali jak studenci z Indii i Ameryki oceniają swoich znajomych. Analiza wariancji pokazała, że Hindusi o wiele więcej wagi przywiązywali do kontekstów i powiązań sytuacyjnych, niż opisy Amerykanów, które z kolei koncentrowały się na cechach i dyspozycjach wewnętrznych.
Podczas gdy Hindusi opisywali jak, dlaczego, co i kiedy się komu przytrafiło, to Amerykanie mówili, że John lubi biegać, jest uczciwy, zabawny i inteligentny.
Cousins (1989) z kolei udowodnił poprzez Test Dwudziestu Wyrażeń (Kuhn i McPartland, 1954), że osoby ze wschodniej części naszego globu opisują siebie w odpowiedzi na pytanie: „Kim jestem?” w sposób zdecydowanie bardziej akcentujący swoją rolę („W weekendy grywam w tenisa”) niż dyspozycyjny – jak to czynili Amerykanie („Jestem naiwny” czy „Lubię dominować”).
Przytoczone przeze mnie badania stanowią zaledwie kroplę w morzu. Od publikacji artykułu Markus i Kitayamy przeprowadzonych zostało wiele badań, mających na celu potwierdzenie istnienia dwóch odmiennych konstruktów Ja.
Czy jednak podział i założenie Markus i Kitayamy było słuszne?
Czy rzeczywiście można mówić o istnieniu dwóch odmiennych rodzajów osobowości?
Z punktu widzenia leksykalnego i znaczeniowego podział na Ja indywidualne i kolektywne jest błędny.
Termin Ja w Słowniku Języka Polskiego oznacza: „zaimek osobowy, którym osoba mówiąca oznacza siebie” (Słownik Języka Polskiego, PWN, 2003). Jest to jednoznaczne wskazanie na to, że definicja Ja bliższa jest koncentracji na sobie – zatem jest bardziej adekwatna temu, jak opisywane jest Ja indywidualne.
Pamiętać trzeba jednak, że polski termin Ja wziął się z angielskiego self. Self natomiast bliższe jest semiotycznie pojęciu osobowości. Jeśli jednak zestawilibyśmy kombinację słów: osobowość kolektywna, to i tak mamy do czynienia z czymś, co pod względem znaczeniowym wydaje się być nie do pomyślenia. Oto sugeruje nam ten termin, że istnieje coś, co można określić mianem wspólnej osobowości – osobowości zbiorowej.
Szczerze powiedziawszy dość ciężko mi to sobie wyobrazić. Gdyby bowiem taki termin miał posiadać sens, to musiałoby istnieć takie połączenie międzyludzkie, które umożliwiałoby wypracowywanie wspólnych wartości, poglądów czy nawet myśli. I bynajmniej nie chodzi tutaj o uzgadnianie i wypracowywanie ich w toku dialogów. Ponadto pod względem biologicznym jesteśmy odrębnymi bytami, co również podważa sens wspólnej osobowości.
Hallowel (1955) już dawno przyjął założenie, że wszyscy ludzie rozwijają myślenie o sobie, jako o fizycznie odrębnych i rozłącznych od innych.
Head (1920) z kolei twierdził, że mamy uniwersalny schemat ciała, który dostarcza nam poczucia umiejscowienia w czasie i przestrzeni.
Allport (1937) sformułował hipotezę, że musi istnieć taki obszar naszej osobowości, który pozwala nam na identyfikację siebie każdego ranka w świadomości, że jest się tą samą osobą, która byliśmy kładąc się spać poprzedniej nocy.
Neisser (1988) natomiast wskazywał na istnienie takiego aspektu Ja ekologicznego, które definiował jako Ja w odniesieniu do otoczenia: „Jestem tą osobą, w tym miejscu, zaangażowaną w taką, a nie inną czynność”.
Powyższe przykłady wskazują na bezzasadność terminu „Ja kolektywne” jako konstruktu osobowościowego. Dlaczego? Dlatego, że wtedy nie mielibyśmy już do czynienia z Ja tylko z terminem „My”.
A dlaczego nie występuje zatem np. termin „My” jako konstrukt osobowościowy? Odpowiedź jest oczywista – ponieważ nie istnieje wspólna osobowość – wspólny zbiór myśli, przekonań i idei, ostatecznie ludzie mają problemy z przewidywaniem tego, co myślą inni i często popełniają błędy. Jednym z nich jest choćby podstawowy błąd atrybucji (Aronson, Wilson, Akert, 2002).
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
